سنجش کارایی گروه‌های آموزشی دانشگاه فرهنگیان و رتبه‌بندی آن‌ها در استان‌های کرمانشاه، ایلام و کردستان با بهره‌گیری از روش تحلیل پوششی داده‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان

2 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشکاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

10.48310/itt.2026.22406.1321

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف سنجش کارایی نسبی، رتبه‌بندی و ارائه راهکارهای عملی برای ارتقای کارایی و بهبود عملکرد ۹ گروه آموزشی دانشگاه فرهنگیان استان‌های کرمانشاه، ایلام و کردستان، در نیمسال دوم سال تحصیلی 1404-1403 انجام شد.

روش: کارایی نسبی با روش تحلیل پوششی داده‌ها (DEA) و مدل‌های BCC-O و Super-SBM Non-Oriented ارزیابی شد. ورودی‌ها شامل «نسبت تعداد دانشجویان به ساعات حضور اعضای هیئت علمی» و «نسبت تعداد دانشجویان به ترکیب و تعداد اعضای هیئت علمی» و خروجی‌ها شامل «نسبت فعالیت‌های علمی-پژوهشی به تعداد اعضای هیئت علمی» و «نسبت افتخارات علمی، فرهنگی، هنری و ورزشی به تعداد دانشجویان» بودند. داده‌ها از گزارش‌های آماری پردیس‌های دانشگاه فرهنگیان و نظرسنجی خبرگان با روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) در نرم‌افزار Expert Choice گردآوری شد.

یافته‌ها: نتایج مدل BCC-O نشان داد سه گروه (A، G، H) کارآمد و شش گروه ناکارا بودند. در مدل Super-SBM Non-Oriented، گروه‌های A و H کارآمد و سایرین ناکارا شناسایی شدند. میانگین کارایی ۰.۷۵۹۳ و دامنه آن از ۰.۲۴۱۳ (گروهF) تا ۱.۳۵۶۱ (گروهA) بود. تحلیل حساسیت نشان داد که شاخص «نسبت فعالیت‌های علمی-پژوهشی به تعداد اعضای هیئت علمی» بیشترین تأثیر را بر کارایی گروه‌ها دارد.

نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش، پیشنهادهای عملی برای مدیران گروه‌های آموزشی ارائه می‌دهد تا با کاهش ورودی‌های مازاد، افزایش خروجی‌های کلیدی و الگوبرداری از گروه‌های کارآمد، منابع را بهینه‌سازی کنند. به‌کارگیری این رویکرد، ابزاری مؤثر برای ارتقای کارایی گروه‌های آموزشی به شمار می‌رود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluating the Efficiency of Educational Departments at Farhangian University and Ranking Them in the Provinces of Kermanshah, Ilam, and Kurdistan Using Data Envelopment Analysis (DEA)

نویسندگان [English]

  • marzban adibmanesh 1
  • saeed mohammadi 2
1 teacher
2 t
چکیده [English]

Purpose: This study aimed to assess the relative efficiency of nine educational departments at Farhangian University in the provinces of Kermanshah, Ilam, and Kurdistan, rank them, and propose practical strategies for enhancing efficiency and improving performance during the second semester of the 1403–1404 academic year.

Methods: Relative efficiency was evaluated using data envelopment analysis (DEA) with BCC-O and non-oriented Super-SBM models. Inputs comprised the student-to-faculty contact hours ratio and the student-to-faculty composition and count ratio; outputs included the scientific-research activities-to-faculty ratio and the scientific, cultural, artistic, and athletic honors-to-student ratio. Data were collected from statistical reports of Farhangian University campuses and expert surveys using the Analytic Hierarchy Process (AHP) in Expert Choice software.

Findings: The BCC-O model identified three efficient departments (A, G, H) and six inefficient ones. The non-oriented Super-SBM model classified departments A and H as efficient and the remainder as inefficient. The mean efficiency score was 0.7593, ranging from 0.2413 (department F) to 1.3561 (department A). Sensitivity analysis revealed that the scientific-research activities-to-faculty ratio exerted the greatest influence on departmental efficiency.

Conclusion: The results of this study provide practical recommendations for educational department managers to optimize resources by reducing excess inputs, increasing key outputs, and benchmarking against efficient peers. Implementing this approach serves as an effective tool for enhancing the efficiency of educational departments.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Measurement
  • Efficiency
  • Educational
  • Departments
  • University